Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, çevre kirliliğini azaltmak amacıyla tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son vermek için yeni bir düzenleme hazırlıyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birçok plastik ürün piyasadan çekilecek. Çevre kirliliğiyle mücadelede önemli adımlar atan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Hareketi kapsamında yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Depozito Yönetim Sistemi ile geri dönüşümü teşvik eden Bakanlık, şimdi de tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını sonlandıracak kapsamlı bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
TEK KULLANIMLIK PLASTİKLER ÇEVRE İÇİN BÜYÜK TEHDİT
Bilimsel verilere göre dünyada üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ını tek kullanımlık ürünler oluşturuyor. Atık yönetiminin yetersiz olduğu bölgelerde bu ürünlerin önemli bir kısmı doğaya karışıyor. Araştırmalar, denizlerdeki çöplerin yaklaşık yüzde 80’inin tek kullanımlık plastikler ve plastik içeren balıkçılık ekipmanlarından oluştuğunu ortaya koyuyor. Yüzyıllarca doğada kaybolmayan plastik atıkların ekosisteme verdiği zarar giderek büyürken, pek çok ülke bu sorunu azaltmak için yeni düzenlemeler hazırlıyor.
AB DÜZENLEMESİ TÜRKİYE İÇİN DE YOL GÖSTERİCİ OLDU
Avrupa Birliği, 2019 yılında kabul ettiği “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” ile bazı plastik ürünlerin kullanımını ciddi şekilde sınırlandırmıştı. Türkiye de benzer bir adım atarak yeni yönetmelik hazırlıklarını tüm paydaşlarla birlikte yürütüyor. Bu kapsamda daha önce yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda çalışmalar hızlandırıldı.
HANGİ PLASTİK ÜRÜNLER YASAKLANACAK?
Hazırlanan düzenlemeye göre ilk etapta plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu ve tabakların piyasaya arzı durdurulacak. Bunun yanı sıra genleştirilmiş polistiren (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve plastik bardaklar da yasak kapsamına alınacak. Ayrıca plastik içecek karıştırıcıları, tamamen plastikten üretilmiş gıda kapları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipetler de piyasadan çekilecek ürünler arasında yer alacak.
PLASTİKLERİN YERİNİ DOĞA DOSTU ÜRÜNLER ALACAK
Yeni düzenlemeyle birlikte vatandaşların cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatif ürünlere yönlendirilmesi planlanıyor. Böylece hem plastik atık miktarı azaltılacak hem de geri dönüştürülebilir ürünlerin kullanımı yaygınlaştırılacak. Bakanlık, depozito sistemiyle geri dönüşüm oranını artırırken tek kullanımlık plastiklerin tamamen ortadan kaldırılması için de yeni politikalar geliştirmeye devam ediyor.
BAZI ÜRÜNLERE KISITLAMA VE İŞARETLEME GELİYOR
İlerleyen süreçte plastik içeren bazı ürünler için de kısıtlama ve işaretleme uygulamaları gündeme gelecek. Kısmen plastikten üretilmiş içecek bardakları ve gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendiller ve yüzey temizleme havlularının tüketiminin azaltılması hedefleniyor. Bu ürünlerin kullanımını azaltmak için tüketiciyi bilgilendiren işaretleme sistemleri ve sınırlamalar devreye alınabilecek.
YILLIK 1,5 MİLYON TON KARBON SALIMI ENGELLENECEK
Taslak yönetmeliğin kısa süre içinde sektör temsilcileri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşüne açılması bekleniyor. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle çevresel kazanımların oldukça yüksek olması öngörülüyor. Bakanlık verilerine göre düzenleme sayesinde yıllık yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımının önüne geçilecek. Aynı zamanda yılda yaklaşık 1,5 milyar lira atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak.
TÜRKİYE’DE VATANDAŞLAR PLASTİK KISITLAMASINI DESTEKLİYOR
Türkiye İstatistik Kurumu ile yapılan araştırma da toplumun önemli bir bölümünün tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını desteklediğini ortaya koydu. Araştırmaya göre vatandaşların yüzde 77,65’i günlük yaşamda tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor. Yüzde 72,52’si bu ürünleri daha az satın alma fikrine olumlu yaklaşıyor. Katılımcıların yüzde 76,40’ı plastik pipet, tabak, çatal-bıçak ve bardak gibi ürünlerin kullanımının sınırlandırılmasını faydalı bulurken, yüzde 60,02’si tamamen kaldırılmasını destekliyor. Ayrıca katılımcıların yüzde 78,71’i plastik yerine kağıt, karton ve ahşap alternatifleri tercih edebileceğini ifade ediyor.
