Manisa’nın Demirci ilçesinde yaşayan kispet ustası Murat Kozak, yağlı güreşlerin vazgeçilmez parçası olan kispetleri üretmeyi sürdürüyor. Ancak usta, mesleğin yeni nesillere aktarılmamasından endişe ediyor.
ER MEYDANININ GİZLİ KAHRAMANI
Manisa’nın Demirci ilçesinde yaşayan Murat Kozak, Ege Bölgesi’nde kispet üretimi yapan tek usta olarak dikkat çekiyor. Yıllardır pehlivanlar için kispet diken Kozak, yağlı güreşlerin görünmeyen kahramanlarından biri olarak sanatını sürdürmeye devam ediyor.
Yaklaşık 20 yıl önce kendi çabalarıyla kispet dikimini öğrenen Kozak, bugün atölyesinde sipariş üzerine üretim yapıyor.
41 YILLIK ZANAAT YOLCULUĞU
Ağabeyi Mehmet Kozak ile birlikte 41 yıldır ayakkabıcılık yapan Murat Kozak, mesleğe küçük yaşlarda başladı. Zamanla kispet üretimine yönelen usta, her bir kispeti özenle hazırlıyor.
Yılda ortalama 10 kispet diken Kozak, üretimde yaklaşık 3 metre uzunluğunda “vidala” olarak bilinen dana derisi kullanıyor.
BAŞPEHLİVANLARIN TERCİHİ OLUYOR
Murat Kozak, başpehlivanlar Kadir Ergin ve Rıfat Dönmez başta olmak üzere birçok güreşçiye kispet dikiyor. Türkiye’nin farklı illerine gönderilen bu özel üretimler, pehlivanların er meydanındaki en önemli ekipmanları arasında yer alıyor.
Sipariş üzerine çalışan Kozak, her kispeti pehlivanın ölçülerine göre hazırlıyor.
“MESLEĞİ ÖĞRENMEK İSTEYEN YOK”
Mehmet Kozak, aile mesleğini sürdürdüklerini belirterek, “Meslek bizim babamızın dedesinden bugünlere gelmektedir. 3 birader ayakkabıcılık üretimi ve tamiratını yapmaktayız. Ayakkabıcılık emek isteyen bir meslek. Eskisi gibi çırak da bulunmuyor. Sipariş üzerine kispet üretimini yapıyoruz. Balıkesir Kurtdere, Edirne başpehlivanlara yapıp gönderimi yapıyoruz” dedi.
Murat Kozak ise mesleğin geleceğiyle ilgili endişelerini şu sözlerle dile getirdi: “Mesleğimiz ilkokuldan çıktıktan sonra babamızın yanında ayakkabı tamirciliği ile başladık. Zaman geçtikçe kardeşlerimle birlikte ayakkabı yapımı ve tamir işi yaptık. Ayakkabı işi ile meşgul olurken kispet işine merak saldık. Güreşlere gittim kispetleri inceleyerek deneme yanılma yöntemi ile kispet yapmaya başladık. Kispet dana derisi, vidala deri ve cilt deriden yapılır. Pehlivanın beden ölçüsünü alarak kaliteli bir şekilde alarak yapıyoruz. Kispeti kalıba alıyoruz, ölçüye göre kesiyoruz. Belinin işçiliği ve nakışını dikiş makinesinde yapıyorum. Piyasada güreş yapan pehlivanlara çok sayıda kispet dikiyorum. Baş Pehlivan Kadir Ergin ve ekibine, Antalya, Kocaeli ve Erzurum gibi birçok ile kispet dikip gönderdim. Meslek veya sanat öğrenmek isteyen yok. Kendi çocuklarımda dahil. İlkokuldan çıktıktan sonra biz mesleği öğrendik ve bugünlere getirdik. Bu meslekle 2 çocuk büyüttüm. Ne olursa olsun zanaat altın bileziktir”
GELENEKSEL SANAT YOK OLMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA
Yıllara meydan okuyan kispet ustalığı, çırak yetişmemesi nedeniyle geleceğe taşınmakta zorlanıyor. Murat Kozak, mesleğin devam etmesi için yeni neslin bu sanata ilgi göstermesi gerektiğini vurguluyor.
Kozak’ın atölyesinde hayat bulan kispetler ise yağlı güreş geleneğinin önemli bir parçası olmayı sürdürüyor.