İsrail ile 2020’de başlatılan İbrahim Anlaşmaları’na Kazakistan’ın da dahil olacağını açıklaması, bölgedeki güç dengesini yeniden şekillendiriyor. Bu gelişme, ABD ve İsrail’in Orta Asya üzerindeki etkisini artırma çabası olarak yorumlanırken, Çin ve Rusya’da rahatsızlık yarattı.

ORTA ASYA’DA JEOPOLİTİK HAREKETLİLİK


Kazakistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılacağını duyurması, ABD ve Avrupa merkezli düşünce kuruluşlarının dikkatini çekti. Yapılan analizlerde, bu hamlenin yalnızca diplomatik bir adım olmadığı, aynı zamanda İsrail’in Ortadoğu dışındaki ilk genişleme girişimi olduğu ifade ediliyor.

ABD’DEN YENİ DİPLOMATİK CEPHE


Amerikan yayın organı National Interest’in değerlendirmesine göre, bu gelişme ABD’nin Orta Asya’yı yeni bir diplomatik cephe haline getirme stratejisinin bir parçası. Analizde, Kazakistan’ın bu kararıyla bölgesel rakiplerine diplomatik üstünlük kurduğu belirtiliyor. Ayrıca bu adımın, ABD’nin enerji hatları, nadir element kaynakları ve “Orta Koridor” gibi projelere daha kolay erişim sağlamasına olanak tanıyacağına dikkat çekiliyor.

İSRAİL VE ABD İÇİN STRATEJİK KAZANIM


Analizlerde vurgulanan bir diğer unsur, bu gelişmenin İsrail ve ABD açısından önemli bir stratejik kazanç olduğudur. Özellikle İbrahim Anlaşmaları’nın Orta Asya’ya taşınması, bu ülkelerin bölgedeki etkinliğini pekiştirebilir. Ancak bu durum, Rusya ve Çin’in bölgede daha saldırgan adımlar atmasına neden olabilir.

KAZAKİSTAN İÇİN ÇİFT TARAFLI BİR KAZANIM


Avrupa merkezli Special Eurasia düşünce kuruluşu ise, Kazakistan’ın bu girişimini “düşük maliyetli ama yüksek sembolik değer taşıyan” bir hamle olarak tanımlıyor. Raporda, bu adımın Kazakistan’a yatırım, teknoloji ve güvenlik desteği kazandırabileceği; fakat İran, Rusya ve Çin ile ilişkilerde kırılmalara yol açabileceği belirtiliyor.

KÖRFEZ SERMAYESİ ORTA ASYA’YA AKIYOR


Special Eurasia raporunda, Körfez ülkelerinin Orta Asya ile artan ekonomik iş birliklerine de dikkat çekiliyor. Avrasya Kalkınma Bankası verilerine göre, Körfez ile Orta Asya arasındaki ticaret hacmi son beş yılda 4,2 kat artarak 3,3 milyar dolara, toplam yatırımlar ise 16,2 milyar dolara ulaştı. Bu durum, bölgenin ekonomik çehresinin değiştiğini gösteriyor.

ÇİN VE RUSYA’DAN TEPKİ BEKLENİYOR


Uzmanlara göre Kazakistan’ın attığı bu adım, ülkeyi kısa vadede ekonomik olarak kazançlı çıkarabilir. Ancak uzun vadede yeni bir Soğuk Savaş ekseninde yer alma riski taşıyor. Çin ve Rusya’nın bu gelişmelere karşı ekonomik ve askeri karşılıklar verebileceği öngörülüyor.