Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında bir süredir devam eden gerilim, sürpriz bir anlaşmayla son buldu. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump, 14 maddelik geçici bir barış anlaşmasına imza attı. Anlaşmanın derhal yürürlüğe gireceği ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılacağı belirtildi. Bu gelişme, küresel siyasette ve enerji piyasalarında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
G7 ZİRVESİ’NDE ATILAN İMZA
Anlaşmanın ilk adımı, G7 Zirvesi sırasında atıldı. ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un ev sahipliğindeki bir akşam yemeğinde mutabakat metnini imzaladı. Macron’un sosyal medyada paylaştığı görüntülerde Trump’ın, “Bu kolay olmadı” dediği duyuldu. Trump tarafından imzalanan nüshanın fotoğrafının Tahran’a gönderilmesinin ardından, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan da anlaşmayı imzalayarak süreci resmileştirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI YENİDEN AÇILIYOR
Anlaşmanın en kritik maddelerinden biri, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı ile ilgili. Anlaşmaya göre, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası derhal kaldırılacak ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişleri savaş öncesi seviyelere dönecek. İran, boğazdan güvenli geçişleri sağlamakla yükümlü olacak ve 60 gün boyunca geçişlerden herhangi bir ücret almayacak.
YAPTIRIMLAR HAFİFLETİLİYOR
Anlaşma kapsamında ABD, İran’a yönelik ekonomik yaptırımları önemli ölçüde hafifletmeyi kabul etti. Trump yönetimi yaptırımları tamamen kaldırmasa da, ABD Hazine Bakanlığı’nın İran ham petrolü ve petrol ürünlerinin ihracatına yönelik muafiyetler yayımlayacağı ifade edildi. Bu madde, İran ekonomisine rahat bir nefes aldırmayı amaçlıyor. Ayrıca, İran’ın dondurulmuş olan en az 24 milyar dolarlık varlıklarının da kullanıma açılacağı belirtildi.
İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI VE 300 MİLYAR DOLARLIK FON
Metinde İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini bir kez daha taahhüt ettiği vurgulandı. Mevcut zenginleştirilmiş uranyum stokunun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) gözetiminde azaltılması konusunda uzlaşıldı. Anlaşmanın bir diğer dikkat çeken maddesi ise, ABD ve Körfez ülkelerinin İran’ın yeniden inşası için en az 300 milyar dolarlık bir fon oluşturma taahhüdü oldu. Bu fonun detaylarının ilerleyen süreçte netleşmesi bekleniyor.
Kaynak: forbes.com.tr