ABD Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi tarafından hazırlanan denetim raporu, Pentagon’un F-35 savaş uçaklarına ait bakım ve onarım sürecindeki 17 binden fazla yedek parçayı resmi envanter sisteminde takip edemediğini ortaya koydu. Mart 2026 itibarıyla kayıt dışı kalan söz konusu parçaların parasal karşılığının nakliye ve genel giderlerle birlikte 2,5 milyar dolara ulaşabileceği belirtildi.

SİSTEMLER ARASINDA VERİ BAĞLANTISI YOK

Denetim sonuçlarına göre takip zafiyetinin ana nedeni, baş yükleniciler Lockheed Martin ile Pratt & Whitney’in iç sistemlerinin Savunma Bakanlığı envanter ağıyla doğrudan entegre olmamasından kaynaklanıyor. F-35 Ortak Program Ofisi, ortak parça havuzuna dair bilgileri şirketlerden yalnızca üç ayda bir alabildiği için kayıtlar hızla güncelliğini yitiriyor. Aralık 2025 tarihli bir veri aktarımında dosyaların sadece yüzde 29’unda seri numarası bulunması denetim mekanizmasındaki boşluğu gözler önüne serdi.

MİLYONLARCA DOLARLIK SAYIMLAR YETERSİZ KALDI

Envanter tespitleri için 2020 mali yılından bu yana en az 17 milyon dolar kaynak aktarılmasına rağmen, fiziksel sayımların parçaların gerçek konumunu doğrulamada yetersiz kaldığı vurgulandı. Dünya genelinde 700’ü aşkın tesise dağılan 26 milyon parçanın toplam değerinin 31 milyar dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Alt yüklenicilerin elindeki parçaların takibinde de benzer sorunlar yaşanırken, Savunma Sözleşmeleri Denetim Ajansı kapsamlı sayımı Mart 2027’ye kadar tamamlamayı amaçlıyor.

MİLYAR DOLARLIK FİLO DESTEĞİ TEHLİKEDE

Kayıt eksikliklerinin, uçakların operasyonel hazırlığını artırmak amacıyla planlanan 13,7 milyar dolarlık yedek parça yatırımını olumsuz etkileyebileceği aktarıldı. İhtiyaç duyulan parçaların doğru belirlenememesi, ABD haricindeki diğer kullanıcı ülkelerin tedarik zincirini de riske atıyor. Sayıştayın sunduğu dört maddelik tavsiye paketini onaylayan Pentagon, yüklenici sistemleriyle eşzamanlı veri entegrasyonu kurarak denetim zafiyetlerini gidereceğini taahhüt etti.

5N 1K

Takip edilemeyen F-35 parçalarının toplam değeri ne kadar?

Bakım veya onarım sürecinde kayıtlarda yer almayan parçaların değeri yaklaşık 1,3 milyar dolar olarak hesaplanırken, nakliye ve ek giderlerle bu tutarın 2,5 milyar dolara çıkabileceği belirtiliyor.

F-35 parçalarının takip edilememesinin temel sebebi nedir?

Ana yükleniciler Lockheed Martin ve Pratt & Whitney'in envanter sistemleriyle Pentagon'un veri tabanı arasında doğrudan ve anlık bir entegrasyon bulunmaması gösteriliyor.

Envanter açığı F-35 programını nasıl etkileyebilir?

Kayıt yetersizliklerinin filonun operasyonel performansını güçlendirmeyi hedefleyen 13,7 milyar dolarlık destek paketini ve ortak ülkelerin tedarik süreçlerini riske atabileceği ifade ediliyor.