Günlük hayatın ortasında bir anda bastıran dayanılmaz uyku atakları… Narkolepsi, birçok kişinin farkında olmadan yaşadığı ama hayat kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir uyku bozukluğudur. Peki, bu rahatsızlık nedir, belirtileri nelerdir ve nasıl tedavi edilir?

NARKOLEPSİ NEDİR?

Narkolepsi, beynin uyku-uyanıklık döngüsünü düzenleyememesi sonucu ortaya çıkan, kronik ve nörolojik bir uyku bozukluğudur. Bu hastalığa sahip bireyler, gün içinde aniden ve kontrolsüz şekilde uyuyakalabilirler. Uyku atakları çoğunlukla kısa sürse de, kişinin iş, sosyal ve eğitim hayatını doğrudan etkileyebilir.

NARKOLEPSİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Aşırı gündüz uykululuğu: En yaygın belirtidir. Kişi gün içinde sürekli uyuklar.

Katapleksi: Güçlü duygularla (gülmek, heyecanlanmak, öfkelenmek) birlikte ani kas kontrolü kaybı.

Uyku felci: Uyanırken ya da uykuya dalarken geçici olarak hareket edememe.

Hipnagojik halüsinasyonlar: Uykuya dalarken gerçek gibi hissedilen korkutucu rüyalar.

Gece uykusunun bölünmesi: Gece boyunca sık sık uyanma.

NEDENLERİ NELERDİR?

Narkolepsinin kesin nedeni bilinmese de, beynin hipokretin adı verilen bir kimyasalı yeterince üretmemesiyle bağlantılıdır. Bu durum bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırması sonucu da gelişebilir. Genetik faktörler ve bazı enfeksiyonlar da risk faktörleri arasındadır.

NARKOLEPSİ TİPLERİ

Tip 1 Narkolepsi: Katapleksi ile birlikte görülür.

Tip 2 Narkolepsi: Katapleksi yoktur, ancak aşırı gündüz uykululuğu mevcuttur.

TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Narkolepsinin kesin bir tedavisi yoktur ancak belirtileri kontrol altına almak mümkündür:

İlaç tedavisi:

Uyanıklığı artıran stimülan ilaçlar (modafinil vb.)

Katapleksi ve uyku felcini önleyici antidepresanlar

Gece uykusunu düzenleyen ilaçlar

Davranışsal tedavi:

Gün içinde kısa uyku molaları

Düzenli uyku saatleri oluşturma

Ağır yemek ve alkol tüketiminden kaçınma

Psikolojik destek:

Hastalıkla yaşamayı kolaylaştırmak için bireysel terapi

Destek gruplarına katılım

NARKOLEPSİ TANISI NASIL KONUR?

Uyku bozuklukları merkezinde yapılan polisomnografi (uyku testi) ve çoklu uyku latansı testi (MSLT) ile tanı konur. Bu testlerde uykuya dalış süresi ve REM uykusuna geçiş süresi ölçülür.