Osmanlı’nın sonundan bugüne değişmeyen ders: Devletin sahibi millettir!

Bir devlet yalnızca cephede kaybedilen savaşlarla yıkılmaz. Bazen israfla, liyakatsizlikle, yolsuzlukla ve şahsi menfaatlerin vatan sevgisinin önüne geçmesiyle gücünü kaybeder. Tarih, milletin emanetini koruyamayan yönetimlerin ağır bedeller ödediğini defalarca göstermiştir.

Tarih, ibret alınmadığında tekerrür eder

Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemine baktığımızda, üzerinde dikkatle düşünmemiz gereken acı bir tabloyla karşılaşırız. Bir tarafta saray çevresinin büyüyen harcamaları, diğer tarafta borç yükü altında ezilen bir hazine ve geçim mücadelesi veren bir millet…

Saraylar, yalılar, kasırlar ve köşkler için yapılan harcamalar; dış borçların ağırlığı ve yabancı mali çevrelerin artan etkisi, devletin ekonomik hareket alanını daraltıyordu. Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı, devletin geleceği açısından hayati bir mesele hâline gelmişti.

Elbette Osmanlı’nın çöküşünü yalnızca saray harcamalarıyla açıklamak mümkün değildir. Savaşlar, toprak kayıpları, ekonomik bağımlılık, kurumsal sorunlar ve uluslararası güç mücadeleleri de bu tarihî sürecin önemli unsurlarıydı. Ancak bütün bu şartlar içinde değişmeyen bir gerçek vardı: Devletin kaynakları azaldıkça, kötü yönetimin ve israfın bedelini en ağır biçimde millet ödüyordu.

Devlet makamı, şahsi servet kapısı değildir

Bir devletin gücü yalnızca ordusunun büyüklüğüyle, hazinesindeki parayla veya sınırlarının genişliğiyle ölçülmez. Asıl güç; adaletinde, kurumlarının sağlamlığında, yöneticilerinin dürüstlüğünde ve milletinin devlete duyduğu güvende saklıdır.

Liyakatin yerini kayırmacılık, kamu hizmetinin yerini şahsi menfaat, sorumluluğun yerini makam hırsı aldığında devletin temelleri sarsılmaya başlar.

Kamu görevi, kişisel zenginleşme aracı değildir. Devletin bütçesi, milletin alın terinden oluşur. Vergisini ödeyen işçinin, üretim yapan çiftçinin, kepengini açan esnafın ve fabrikasında emek veren işçinin hakkı, devlet yönetiminin en büyük sorumluluğudur.

Bu nedenle kamu kaynaklarının kullanımı şeffaf olmalı, ihaleler adil yürütülmeli, atamalarda liyakat esas alınmalı ve yolsuzluk iddiaları bağımsız biçimde soruşturulmalıdır.

Kim olursa olsun, hangi makamda bulunursa bulunsun, suç işlediği kanıtlanan herkes hukuk önünde hesap vermelidir. Çünkü hukuk karşısında ayrıcalık değil, eşitlik esastır.

Selanik’in kaybı: Tarihin acı hatırlatması

1912’de Selanik’in Osmanlı kuvvetlerince teslim edilmesi, tarihimizin hafızasında derin izler bırakan olaylardan biridir.

Bir şehrin kaybı yalnızca bir toprak parçasının elden çıkması değildir. O şehirde yaşayan insanların hayatı, hatıraları, ekonomik düzeni ve geleceği de bu kayıptan etkilenir.

Bu tarihî hadiseyi değerlendirirken dönemin askerî şartlarını ve siyasi gelişmelerini göz ardı etmemek gerekir. Ancak çıkarılacak ders açıktır: Bir devleti ayakta tutmak, yalnızca cephede savaşmakla değil, güçlü kurumlar kurmakla, kaynakları doğru kullanmakla ve milletin güvenini korumakla mümkündür.

Vatan toprağı, dedelerimizin ve ninelerimizin bize bıraktığı tarihî bir mirastır. Bu mirası korumak, geçmişi anmak kadar bugünün sorumluluklarını yerine getirmeyi de gerektirir.

Dün de bugün de hesabı millet ödüyor

Bugün de kendimize aynı soruyu sormak zorundayız:

Bu ülkenin kaynakları kimin için kullanılıyor? Milletin refahı için mi, yoksa dar çevrelerin çıkarları için mi?

Bu soru yalnızca iktidara değil; muhalefete, belediyelere, kamu kurumlarına ve kamu kaynaklarını kullanan herkese yöneltilmelidir.

Devletin kaynakları milletindir. Hiçbir siyasi parti, hiçbir yönetici ve hiçbir bürokratik çevre bu kaynakları kendi mülkü gibi göremez.

Ülkenin ekonomik bağımsızlığı, üretim gücü ve stratejik varlıkları konusunda alınan kararlar da aynı sorumlulukla değerlendirilmelidir. Özelleştirmeler ve yabancı yatırımlar kendi başlarına birer ihanet göstergesi değildir; ancak kamu yararı, şeffaflık, rekabet ve uzun vadeli millî çıkarlar gözetilmeden alınan kararlar ciddi ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurabilir.

Vergi yükünü taşıyan vatandaşın hayatı her geçen gün zorlaşırken kamu harcamalarının etkinliği ve adaleti daha fazla önem kazanır. Milletin fedakârlık yaptığı bir dönemde kamu yönetimi de tasarruf, dürüstlük ve hesap verebilirlik konusunda örnek olmak zorundadır.

Hiçbir iktidar devletten büyük değildir

Bir siyasi partinin geleceğiyle devletin geleceği aynı şey değildir. Hükümetler değişebilir, siyasi kadrolar görevlerinden ayrılabilir; fakat devletin kurumları, milletin birliği ve ülkenin bağımsızlığı kalıcı olmalıdır.

Devletin itibarını korumak, yanlışları örtbas etmekle değil, yanlışları ortaya çıkarmak ve hukuk çerçevesinde düzeltmekle mümkündür.

Yolsuzlukla mücadele siyasi hesaplaşmanın aracı hâline getirilmemeli; delillere, bağımsız denetime ve adil yargılamaya dayanmalıdır. Suçsuzluk karinesi korunmalı, kamu zararına yol açanlar ise kimliklerine ve siyasi yakınlıklarına bakılmaksızın hesap vermelidir.

Devleti güçlü kılan, yöneticilerin eleştiriden muaf olması değil; eleştiriye açık, denetlenebilir ve hesap verebilir olmasıdır.

Bu gemi hepimizin

Türkiye, geçmişte yaşanan acı tecrübelerden ders çıkararak daha adil, daha üretken ve daha bağımsız bir gelecek kurmak zorundadır.

Bu gemi hepimizin gemisidir. Onu kurtarmanın yolu öfkeden, intikamdan veya insanları hedef göstermekten değil; hukukun üstünlüğünden, liyakatten, üretimden, dürüst yönetimden ve kamu kaynaklarını koruma iradesinden geçer.

Çocuklarımıza bırakacağımız en büyük miras yalnızca topraklarımız değil; adaletin işlediği, emeğin karşılığını bulduğu, devletin milletine hizmet ettiği ve hiç kimsenin hukukun üzerinde olmadığı bir Türkiye olmalıdır.

Vatan sevgisi, yalnızca bayrakla ve hamasi sözlerle ölçülmez. Vatan sevgisi; emanete sahip çıkmak, kul hakkını gözetmek, milletin vergisini korumak ve gelecek nesillerin hakkını savunmaktır.

Bugün ihtiyacımız olan şey, geçmişin hatalarını tekrarlamak değil; devlet yönetiminde ahlakı, adaleti, liyakati ve millî sorumluluğu yeniden güçlendirmektir.

Yağmanın değil üretimin, kayırmacılığın değil liyakatin, şahsi çıkarın değil millet menfaatinin üstün olduğu bir Türkiye için…

YA DEVLET BAŞA, YA KUZGUN LEŞE!