Çocukların korunmasına yönelik önemli düzenlemeler içeren yeni kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle çocukların silaha erişimini engellemeye yönelik hapis cezası, bıçak satışına yeni sınırlamalar ve çocukların ceza sorumluluğuna ilişkin yeni hükümler getirildi.

ÇOCUĞUN SİLAHA ERİŞMESİNE 3 YILA KADAR HAPİS

Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun’a eklenen düzenlemeye göre, ateşli silahı gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişi, başka bir suç oluşmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.

ÇOCUKLARIN CEZA SORUMLULUĞUNDA YENİ DÜZENLEME

12 yaşını doldurup 15 yaşını doldurmamış çocukların işledikleri fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamaması veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak. Bu çocuklar hakkında özel güvenlik tedbirleri uygulanacak.

Fiilin hukuki sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneği bulunan çocuklarda ise suçun niteliğine göre yeni hapis süreleri uygulanacak. 15-18 yaş grubundaki çocuklar için de ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis gerektiren suçlarda farklı ceza süreleri belirlendi.

15-18 YAŞ GRUBUNA YAŞ İNDİRİMİ UYGULANMAYABİLECEK

Yeni düzenlemeyle, 15-18 yaş grubundaki çocukların kasten öldürme ve ağır sonuçlara yol açan bazı kasten yaralama suçlarında yaş indirimi uygulanmamasına imkan tanındı. Hakim, somut olayın özelliklerini, suçun işleniş biçimini, amaç ve saiki ile önceki mahkumiyet durumunu dikkate alabilecek.

12-15 yaş grubundaki çocuklar açısından ise bir üst yaş grubuna ait ceza rejiminin uygulanabilmesi konusunda hakime takdir yetkisi verildi.

AİLE YÜKÜMLÜLÜKLERİNİ İHLAL EDENE DAHA AĞIR CEZA

Aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere yönelik hapis cezası artırıldı. Daha önce 1 yıla kadar olan ceza, 3 aydan 2 yıla kadar olarak düzenlendi. Hamile eşini veya kendisinden gebe kalmış evli olmayan kadını çaresiz durumda terk edenler için de cezanın alt ve üst sınırları yükseltildi.

Çocuklarının ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır şekilde tehlikeye atan ana veya babalar için öngörülen hapis cezasının sınırı da 1 yıldan 3 yıla kadar çıkarıldı.

15 YAŞINDAN KÜÇÜK ÇOCUKLARA SOSYAL İNCELEME ŞARTI

Yeni düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi. Sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianamenin iadesine karar verilebilecek.

ÇOCUK HÜKÜMLÜLER İÇİN CEZA İNFAZINDA YENİ DÖNEM

Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazında da değişikliğe gidildi. Buna göre infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak, iyi halli olduğu belirlenen çocuklar daha sonra çocuk eğitimevlerine ayrılabilecek.

12-18 yaş grubundaki çocuklar, cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının farklı bölümlerinde barındırılacak.

UZMANLAR ÇOCUKLARIN EĞİTİMEVİNE AYRILMASINDA ROL ALACAK

Çocuk hükümlülerin eğitimevine ayrılıp ayrılmayacağı, aralarında pedagog, psikolog, çocuk gelişimcisi, psikolojik danışman, sosyal çalışmacı ve öğretmenin de bulunduğu uzmanların katılımıyla idare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilecek. Bu değerlendirme en geç 3 ayda bir yapılacak.

ŞARTLI SALIVERİLMEDE ÇOCUKLAR İÇİN YENİ HESAPLAMA

Yeni düzenlemeye göre bazı suçlar hariç olmak üzere, şartlı salıverilme süresinin hesaplanmasında hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak dikkate alınacak.

“SUÇA SÜRÜKLENEN ÇOCUK” İFADESİ DEĞİŞTİ

Çocuk Koruma Kanunu’nda kullanılan “suça sürüklenen” ifadesi “adli süreçteki” olarak değiştirildi. Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla ilgili kurumlara bildirilecek.

ÇOCUKLARA BIÇAK SATIŞINA YASAK

Yeni düzenlemeyle çocuklara yönelik bıçak satışına da sınırlama getirildi. Belirli yerler dışında bıçak ve diğer kesici, delici veya yaralayıcı aletlerin satışı ve sergilenmesi yasaklanacak. 18 yaşından küçük çocuklara bu ürünlerin satılması, çocuklar tarafından taşınması veya satın alınması da yasaklanacak.

Bu düzenleme 1 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek. Yasaklara uymayanlara 5 bin lira, kabahate konu bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde 10 bin lira idari para cezası uygulanacak.

ÇOCUKLARA ÖZEL YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ GELİYOR

Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için yeni “yönlendirme tedbirleri” getirildi. Bunlar arasında sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile bağımlılıkla mücadele tedbirleri bulunuyor.

Sosyal ve toplumsal hizmetler kapsamında çocukların 20 saatten 300 saate kadar psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevlerde bulunmaları öngörülüyor. Dijital risklerden korunma tedbiriyle ise belirli dijital mecralara erişimin engellenmesi ve dijital cihazların takip edilmesine yönelik uygulamalar getirilebilecek.

KİTAP, ÇEVRE VE BAĞIMLILIKLA MÜCADELE TEDBİRLERİ

Kitap ve kütüphane tedbiri kapsamında çocukların belirlenen eserleri okuması veya kütüphanelerde 20 ila 300 saat arasında görev alması mümkün olacak. Çevre tedbiri kapsamında ise park, bahçe ve sahil gibi alanlarda temizlik, bakım, ağaçlandırma ve çiçeklendirme çalışmalarına katılım öngörülüyor.

Bağımlılıkla mücadele kapsamında da çocukların sağlıkları açısından tehlike oluşturan bağımlılıkların tedavi ve rehabilitasyonuna yönelik programları tamamlamasına karar verilebilecek.

ÇOCUKLAR İÇİN ACİL KORUNMA KARARI

Akıl hastalığı, bağımlılık veya ağır tehlike oluşturan bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi ya da başkaları açısından ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuklar için acil korunma kararı düzenlemesi getirildi. Uzman hekimin tedavi ihtiyacını tespit etmesi halinde 24 saat içinde rapor hazırlanacak ve sağlık kurumu en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak.

Hakim, başvuruyu ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek en geç 48 saat içinde karar verecek. Bu süreçte çocuğa gerekli tıbbi müdahale ve tedavi uygulanabilecek.

KORUYUCU TEDBİRLERE UYMAYANA TAZYİK HAPSİ

Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine aykırı hareket eden ana, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kişiler, ihlal edilen tedbirin niteliğine göre 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsiyle cezalandırılabilecek.

Düzenlemeyle çocukların korunmasına yönelik tedbirlerin uygulanmasında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile ilgili kurumların koordinasyonu da güçlendiriliyor.